Szczególna ostrożność

Definicja

Szczególna ostrożność to ostrożność polegająca na zwiększeniu uwagi i dostosowaniu zachowania kierującego do warunków i sytuacji zmieniających się na drodze, w stopniu umożliwiającym odpowiednio szybkie reagowanie. To definicja ustawowa, a nie potoczne „jedź uważniej”.

Różnica wobec zwykłej ostrożności, której kodeks wymaga zawsze, jest praktyczna. Zwykła ostrożność to stały poziom uwagi każdego uczestnika ruchu. Szczególna ostrożność to poziom podwyższony, wymagany w konkretnych, wymienionych w przepisach sytuacjach - i oznacza gotowość do natychmiastowej reakcji, łącznie z zatrzymaniem pojazdu, jeśli sytuacja tego wymaga.

Kluczowe jest słowo „umożliwiającym”. Nie chodzi o deklarację uwagi, tylko o taki sposób jazdy, przy którym reakcja jest fizycznie możliwa: odpowiednia prędkość, odstęp i pozycja na jezdni. Jeśli kierujący wjeżdża w sytuację z prędkością, przy której nie zdąży się zatrzymać, nie zachował szczególnej ostrożności - niezależnie od tego, jak bardzo się skupiał.

Kiedy kodeks jej wymaga

Przepisy wymieniają szereg sytuacji, w których szczególna ostrożność jest obowiązkowa. Należą do nich między innymi: zbliżanie się do skrzyżowania, przejścia dla pieszych i przejazdu dla rowerzystów, wykonywanie manewrów zmiany kierunku jazdy lub pasa ruchu, cofanie, wyprzedzanie, omijanie i wymijanie, włączanie się do ruchu, przejeżdżanie obok pojazdu przewożącego dzieci, a także zbliżanie się do przejazdu kolejowego i tramwajowego.

Wspólny mianownik tych sytuacji jest taki, że pojawia się w nich uczestnik ruchu, którego zachowania nie da się przewidzieć z wyprzedzeniem - pieszy, rowerzysta, pojazd wyjeżdżający z drogi podporządkowanej.

Na egzaminie

To najczęściej powtarzająca się treść pytania w całej bazie egzaminacyjnej: „Czy w tej sytuacji masz obowiązek zachować szczególną ostrożność?” występuje w niej ponad dwadzieścia razy, za każdym razem z innym zdjęciem albo filmem. Odpowiedź rozstrzyga wyłącznie to, co widać na nagraniu - sama treść pytania jest identyczna.

Praktyczna wskazówka: jeśli na materiale widać przejście dla pieszych, skrzyżowanie, pojazd komunikacji publicznej na przystanku, rowerzystę albo jakikolwiek manewr własny, odpowiedź niemal zawsze brzmi TAK. Odpowiedź NIE pojawia się w sytuacjach, w których żaden z ustawowych przypadków nie zachodzi.

Na egzaminie praktycznym brak szczególnej ostrożności jest jednym z najczęstszych powodów przerwania egzaminu - zwłaszcza przy przejściach dla pieszych i przy zmianie pasa ruchu.

Podstawa prawna

Definicja szczególnej ostrożności znajduje się w słowniczku ustawowym Prawa o ruchu drogowym. Obowiązek jej zachowania w poszczególnych sytuacjach wynika z przepisów o manewrach, o skrzyżowaniach oraz o zachowaniu wobec pieszych i rowerzystów.